Een miskraam is vaak een verdrietige gebeurtenis. Verschillende emoties en vragen kunnen door elkaar heen lopen. In deze folder willen we informatie geven die voor jou van belang kan zijn.

Wanneer je zwangerschap voor de zestiende week misloopt, noemen we dit een miskraam. Het komt betrekkelijk vaak voor, de cijfers variëren van 15 tot 80% van alle zwangerschappen. Meestal is de oorzaak een aanleg- of ontwikkelingsstoornis. De baby groeit dan niet verder. 

De placenta (moederkoek of nageboorte) sterft vaak nog niet af. Ook de productie van zwangerschapshormonen gaat nog een tijdje door. Hierdoor kun je je nog zwanger voelen en de zwangerschapstest kan nog positief blijven.

Verloop van een miskraam

Het is veilig een natuurlijk beloop van een miskraam af te wachten. Na 7 dagen afwachten heeft 37% van de vrouwen een spontane complete miskraam doorgemaakt. Afwachten heeft geen gevolgen voor een nieuwe zwangerschap. Wel kan het emotioneel zwaar zijn. Medicatie of een curettage kan alsnog nodig zijn als er geen spontane miskraam optreedt of als je teveel bloed verliest. 
De aanloop naar een miskraam kan verschillen. Soms hebben vrouwen een tijdje bruine afscheiding wat later overgaat in helderrood bloedverlies. Andere vrouwen hebben direct helderrood bloedverlies waarop de miskraam snel volgt. Daartussen zijn veel variaties mogelijk. De miskraam gaat gepaard met pijn in de onderbuik en/of rug. Dit varieert van pijnlijke krampen tot een vervelend gevoel in de onderbuik. Je mag Paracetamol of Ibuprofen gebruiken volgens de dosering op de verpakking.

Je kunt bloedstolsels verliezen, soms klein, soms zo groot als een ei. Als de miskraam compleet is wordt het bloedverlies abrupt minder en zal over een periode van 1-3 weken helemaal verdwijnen.

Bij de meeste miskramen wordt het vruchtje eerst geboren en komt de vruchtzak later, te herkennen als een vliesje tussen stolsels. Het vruchtje is meestal vleeskleurig en vaak goed te herkennen en is soms zelfs een kindje met alles erop en eraan. Soms gaat het om een lege vruchtzak. In een heel pril stadium is de groei van het vruchtje gestopt, waardoor dit niet met het blote oog waarneembaar is. Ook deze lege vruchtzak moet uitgestoten worden, maar dit is niet altijd herkenbaar door het bloedverlies. Bedenk wat je gaat doen met een heel klein kindje. je mag het overal begraven, maar ook op de foetus begraafplaats op de begraafplaats in Ede.

We adviseren ons te bellen

  • Als de maandverbanden binnen een uur helemaal doordrenkt zijn of dat er meerdere grote stolsels verloren worden (groter dan een ei)
  • Bij buikpijn, waar Ibuprofen niet afdoende voor is.
  • Als u koorts heeft( > 38°C)
  • Indien u duizelig wordt
  • Bij ongerustheid

Wanneer de miskraam heeft plaatsgevonden bel ons dan tijdens kantooruren. We bespreken dan of er nog  een echo nodig is. 
Als er geen spontane miskraam optreedt nadat een niet intacte zwangerschap is vastgesteld bellen wij je op de afgesproken datum om te bespreken hoe het gaat en wat je wensen voor behandeling zijn.

Behandeling

Als met een echo is vastgesteld dat er sprake is van een miskraam worden er 3 mogelijke behandelingen met u besproken door de arts of klinisch verloskundige:
1.    Afwachten tot de miskraam spontaan optreedt.
2.    Een miskraam opwekken met behulp van medicijnen (Misoprostol).
3.    Curettage: een ingreep waarbij de gynaecoloog het zwangerschapsweefsel via de vagina en de baarmoedermond verwijdert.

De keuze is een kwestie van persoonlijke voorkeur. Alle 3 de opties hebben voor-en nadelen en worden hieronder nader uitgelegd.

1: Afwachten tot de miskraam spontaan optreedt
Vaak is bloedverlies het eerste teken van een miskraam. Meestal komt de miskraam na dit eerste bloedverlies binnen een aantal dagen op gang, soms duurt het langer. Geleidelijk ontstaat krampende pijn in de onderbuik en neemt het bloedverlies toe, zoals bij een hevige menstruatie. In de loop van enkele uren wordt vervolgens de vruchtzak uit de baarmoeder gedreven. De miskraam heeft dan plaatsgevonden. De vruchtzak is herkenbaar als een met vocht gevuld blaasje met een vliezig omhulsel. Vaak komen ook bloedstolsels vrij, die meer donkerrood en glad zijn. Als een miskraam normaal verloopt is de pijn na het verlies van de vruchtzak vrijwel direct over. Het bloedverlies vermindert snel en is vergelijkbaar met de laatste dagen van een menstruatie.

Vrouwen geven nogal eens de voorkeur aan afwachten, omdat een spontane miskraam de natuurlijke gang van zaken is. Sommige vrouwen vinden echter dat het afwachten veel onzekerheid oplevert. Een ander nadeel is dat er een kleine kans bestaat dat de zwangerschap niet in zijn geheel naar buiten komt (abortus incompletus). In dat geval moet alsnog voor een andere behandeling worden gekozen.

Als je besluit om een spontane miskraam af te wachten, is het verstandig om voor jezelf na te gaan hoe lang je wilt afwachten  Afwachten kan medisch gezien geen kwaad en heeft geen gevolgen voor een nieuwe zwangerschap. Op het spreekuur spreken we af wanneer we je bellen om te horen wat je verder keuzes zijn.

2: Een miskraam opwekken met behulp van medicijnen (Misoprostol)
De miskraam wordt opgewekt door het geneesmiddel Misoprostol (oftewel Cytotec ®) vaginaal in te brengen. Dit middel is niet voor het opwekken van een miskraam geregistreerd, maar voor het voorkomen van maagzweren. Wel is uit onderzoek gebleken dat het middel effectief en veilig is voor het opwekken van een miskraam.
 
Als u voor deze behandeling kiest, krijgt u een recept mee voor 8 tabletten. Thuis breng je 4 van deze tabletten (van 200 ug elk) direct na elkaar zo diep mogelijk in de vagina in. Het is aan te raden dat je niet alleen thuis bent; het is prettig een vertrouwd persoon in de buurt te hebben. Bij de meeste mensen zal binnen 24 uur de miskraam op gang komen. Dit gaat vaak gepaard met buikpijn. Hiervoor kun je pijnstillers nemen zoals paracetamol of ibruprofen. Het bloedverlies kan kortstondig hevig zijn, eventueel met bloedstolsels. Als bijwerkingen kunnen koorts, diarree, misselijkheid, hoofdpijn en duizeligheid voorkomen. Het omhulsel van de tabletten lost slecht op. Zodoende kun je stukjes tablet verliezen; het middel heeft dan wel zijn werk gedaan. 
 
Gebleken is dat bij ruim 50% van de zwangeren de miskraam op gang wordt gebracht. Als er na 1-2 dagen geen miskraam is opgetreden, kun je nog een tweede dosis van 4 tabletten inbrengen. Als dit ook geen resultaat heeft, overleggen we wat de beste optie nu is.
 
Het voordeel van deze behandeling is dat de miskraam in een verwachte periode optreedt en dat deze toch zo natuurlijk mogelijk verloopt. Tevens worden de eventuele complicaties van een curettage vermeden. Een nadeel is dat er sprake kan zijn van een niet complete miskraam of het niet optreden van de miskraam. Dan kan een curettage alsnog nodig zijn. Zie ook de folder 'Zwangerschapafbreking met medicijnen'.

3: Curettage 
Een curettage is een kleine ingreep. De gynaecoloog verwijdert via een dun buisje of schrapertje via de vagina en de baarmoedermond het zwangerschapsweefsel uit de baarmoeder. Dit gebeurt meestal in algehele narcose. Soms wordt de baarmoedermond “voorbereid” door medicijnen in te brengen in de vagina een paar uur voor de curettage. De ingreep duurt ongeveer 5 tot 10 minuten en gebeurt meestal in een dagbehandeling. Je kunt dezelfde dag weer naar huis.
 
Als voordelen worden genoemd dat het minder onzekerheid geeft dan afwachten en minder een verstoring van het normale leven geeft. Het nadeel is dat er complicaties kunnen ontstaan door de ingreep. Zo kan er een perforatie ontstaan:het buisje gaat dan door de baarmoederwand. Meestal heeft dit geen gevolgen, vaak krijgt je wel antibiotica. Ook een incomplete curettage komt voor, waardoor er nog een tweede curettage nodig kan zijn. Een zeldzame complicatie is het syndroom van Asherman: hierbij ontstaan verklevingen aan de binnenzijde van de baarmoeder, die een nieuwe zwangerschap in de weg kunnen staan en operatief verwijderd moeten worden.

Anti-D immunoglobuline

Als je een rhesus-negatieve bloedgroep hebt, dan is het van belang dat je na een miskraam van tenminste tien weken zwangerschap (gekeken wordt naar de grootte van het vruchtje) een injectie krijgt met Anti-D immunogobuline. Het liefst binnen 48 uur na het verliezen van de vrucht. Binnen twee weken is het ook nog zinvol om een injectie te krijgen. Dit is om te voorkomen dat je lichaam antistoffen maakt die bij een volgende zwangerschap bloedarmoede bij je baby kan veroorzaken.

Voorkomen

Er is geen mogelijkheid om een miskraam  te voorkomen. Eén miskraam is geen reden voor verder onderzoek, maar als u het enkele keren mee heeft gemaakt kunnen we bespreken wat de mogelijkheden hiervoor zijn. Zelden wordt er echter een aanwijsbare oorzaak gevonden.

Na de miskraam

Het lichamelijke herstel is meestal vlot. U kunt nog enkele weken wat bloederige of bruine afscheiding verliezen en zich moe voelen. Na vier tot acht weken kunt u weer een menstruatie verwachten.
Emotioneel kunt u echter een moeilijke tijd doormaken als gevoelens van verdriet, leegte, schuld of boosheid elkaar afwisselen. Ook als partner kunt u dit in uzelf herkennen en u zult ieder voor zich én samen dit verlies moeten verwerken. Verschil in beleving kan een druk op de relatie geven. Het is verstandig dit aan elkaar kenbaar te maken en het verdriet bepreekbaar te houden. Sommigen voelen zich na enkele weken weer sterk, anderen doen daar langer over.
Heb je kortere of langere tijd na de miskraam behoefte aan een gesprek, dan mag je altijd contact met ons opnemen!

Je kunt direct de volgende cyclus weer zwanger worden. Medisch gezien is hier geen bezwaar tegen. Een nieuwe zwangerschap zal de nodige onzekerheid met zich mee brengen. Als je over tijd bent, neem dan gerust contact met ons op. We kunnen vanaf 7-8 weken een echo maken om te zien of het hartje klopt. Dit geeft geen garantie op een goede zwangerschap, maar het kan je misschien enigszins geruststellen in de zo spannende eerste periode. Hoe verder de zwangerschap vordert hoe kleiner de kans dat er alsnog een miskraam optreedt.

Meer weten

Internet:        

KNOV: www.deverloskundige.nl/miskraam
NVOG: www.nvog.nl
Platform voor miskramen: www.miskramen.nl
Miskraam begeleiding Nederland www.miskraambegeleiding.nl

Boeken:    

Als je zwangerschap misloopt, van Buuren en W. Braam.
Tussen Iets En Niets | B. Spitz, Manu Keirse & A. Vandermeulen
Omgaan Met Een Miskraam | Manu Keirse, Annemie Vandermeulen &  Bernard Spitz 
"Kindje in de wolken” van Wanda Ottens en Inge Adema.
“In de zee van mama’s buik” van Leen van den Berg en Femke Gerestein.